Kể từ hôm xuất ngoại trở về, cái quán bánh xèo ven ngoại ô của bà Mười Xiềm ở phường Trà Nóc, quận Bình Thủy, TP Cần Thơ lúc nào cũng chật kín khách. Nếu như trước đây khách hàng quen thuộc của bà Mười chỉ là tầng lớp nông dân có mức thu nhập thấp, thì nay có cả giới thượng lưu và khách du lịch trong và ngoài nước. Thấy quán bà Mười làm ăn coi bộ khấm khá, bà con lối xóm tỏ ra mừng giùm cho đôi vợ chồng già này. Thậm chí nhiều cô bác còn đến phụ xay bột, nạo dừa, lựa rau... giúp bà Mười mỗi khi quán đông khách...

Bà Mười Xiềm đổ bánh tại nhà

Sinh ra và lớn lên ở miệt Cái Vồn, huyện Bình Minh tỉnh Vĩnh Long, thuở nhỏ, vì cuộc sống gia đình quá khó khăn lại đông anh em, nên Mười Xiềm phải bỏ học sớm để theo mẹ làm đủ thứ nghề mưu sinh. Trong đó, có cái nghề làm bánh ít, bánh tét, bánh xèo, nhờ đó tay nghề nấu nướng của cô gái miệt vườn cứ giỏi dần theo năm tháng. Đến khi trở thành một thiếu nữ hiền hậu, nết na và giỏi giang chuyện bếp núc, rất nhiều chàng trai trong làng để mắt đến cô. Tuy nhiên, duyên số lại kết đôi Mười Xiềm với anh tài xế, một chàng trai nghèo ở miệt Trà Nóc, có hoàn cảnh tương tự. Cưới nhau rồi cuộc sống của vợ chồng Mười Xiềm lại khó khăn gấp bội khi đàn con nheo nhóc lần lượt chào đời. Hằng ngày, bà phải thức dậy từ rất sớm để lo cơm nước cho chồng con, rồi đội thúng bánh đi rao bán khắp các ngõ hẻm ở Cần Thơ đến tối mịt mới trở về. Có thời gian, bà Mười đổi hướng theo xe đò với chồng lên tận miệt Biên Hòa (Đồng Nai) để bán bánh. Những ngày mưa gió không đi bán được, Mười Xiềm ở nhà đổ bánh xèo bán cho bà con lối xóm.

Bánh xèo Mười Xiềm

Rồi bỗng nhiên cuộc sống của đôi vợ chồng Mười Xiềm bước sang một trang mới, khi người đàn bà có gương mặt khắc khổ này nhận được tin mình là một trong 39 nghệ nhân trên khắp mọi miền đất nước được Bộ VHTT chọn đi "biểu diễn" tài nghệ ở Lễ hội Đời sống dân gian Smithsonian 2007, diễn ra tại Mỹ từ 23-6 đến 9-7-2007. Nhận được tin này, vợ chồng bà Mười cứ ngỡ đó là chuyện người ta...đùa cho vui, bởi lẽ, bà Mười thừa biết chuyện làm bánh xèo thì thiếu chi người làm được. Đến khi chuẩn bị lên đường, rồi được biểu diễn tài nghệ làm bánh xèo trên đất bạn bà mới tin đó là thực chứ không mơ. Ngay cả chuyện gặp được mấy ông tây, bà đầm ở Mỹ cũng khiến cho bà Mười chẳng tin vào mắt mình. Bà Mười khoe: "Khi tui đang "biểu diễn" làm bánh xèo ở Mỹ, mấy ông bà tây cứ vây quanh đứng nhìn không chớp mắt, khiến tim tui muốn thót ra ngoài. Đến khi họ thưởng thức vài cái bánh đầu tiên, rồi gật đầu nói "kê kê gì đó" (OK), thì tui mới hết run"...

Tiếp chuyện với tôi bên bếp lửa đỏ rực, nghi ngút khói với đôi tay thoăn thoắt đổ từng cái bánh xèo, bà Mười cho biết: Đông khách thì vui nhưng mệt quá, làm không kịp. Và khi chúng tôi hỏi về "bí quyết" làm bánh, bà Mười cười bảo có bí quyết gì đâu, chủ yếu là bánh phải được làm bằng loại gạo dẻo, thơm. Bột gạo phải xay bằng cối đá và vừa xay xong thì đổ bánh liền, tuyệt đối không để bột xay quá lâu sẽ bị hôi gió, còn nhân thì phải là những con tép, con tôm còn... nhẩy lẩng cẩng. Khi đổ bánh xèo phải dùng mỡ động vật, không dùng dầu ăn, vì theo bà Mười Xiềm, nó có mùi rất khó chịu, đổ bánh xèo phải dùng chảo gang sẽ giúp cho độ nóng của chảo không bị áp lửa. Và điều quan trọng nữa giúp cho người ăn cảm thấy ngon miệng là nước mắm phải làm vừa chua chua vừa ngọt ngọt; rau thì phải chọn loại rau mọc hoang dại ở miệt đồng, như rau húng lủi, rau diếp cá, đọt chùm ruột, lá lụa, cải trời... nhưng chủ đạo vẫn là các loại rau có vị chua chua, chát chát nhẹ nhàng như lá xoài non, lá lụa non, lá sộp, lá cây cơm nguội...

Bánh xèo, món ăn dân dã của thời khai hoang mở đất - đã đủ sức hấp dẫn những thực khách sành ăn thời hiện đại, nhưng không phải ai làm bánh xèo cũng được nhiều người thưởng thức như bà Mười Xiềm. Sau chuyến đi Mỹ biểu diễn làm bánh xèo, thương hiệu "Bánh xèo Mười Xiềm" đã trở nên quá nổi tiếng